Ιωάννης Σχοινάς

14 Oκτωβρίου 2016

Είναι παράξενη η εποχή μας σήμερα, τουλάχιστον σε σχέση με την εποχή που βίωσα στην εφηβεία μου τη δεκαετία του 1950.

            Τότε υπήρχαν οι αρετές, που πήγαζαν από μια καθαρή συνείδηση, όπου η φιλία και γενικά οι ανθρώπινες σχέσεις είχαν μια ομορφιά, που έτρεφε το συναίσθημα και χάριζε ισορροπία στις ψυχές των ανθρώπων. Φυσικά και δεν έλειπαν τα ανθρώπινα πάθη, αλλά δεν είχαν την αγριότητα της σημερινής κοινωνίας. Βέβαια θα μου πείτε μήπως και ξέχασα τον πόλεμο και τον εμφύλιο με τις αγριότητές τους! Όχι δεν τους ξέχασα, αλλά αυτά ήταν μεταξύ εχθρών και αντιπάλων, όπως είχαν διαμορφώσει την παγκόσμια κοινωνία αυτοί, που σχεδιάζουν την ιστορία της ανθρωπότητας.

            Σήμερα όμως βλέπουμε άλλες καταστάσεις. Ο πόλεμος και οι αντιπαραθέσεις βρίσκονται μέσα στο κύτταρο της κοινωνίας, μέσα στην οικογένεια και ανάμεσα στα ζευγάρια. Υπάρχει μια περιρρέουσα κοινωνική φιλοσοφία, που έρποντας εισχωρεί στις ψυχές των ανθρώπων και τις φαρμακώνει με το φαρμάκι των «δικαιωμάτων». Τι θέλω να πω μ’ αυτό.

            Κάθε μέρα πλέον είναι αφιερωμένη στο δικαίωμα διαφόρων όπως του παιδιού, της γυναίκας, του … διαφορετικού, του μειονεκτικού και πάει λέγοντας. Δεν είναι κακό το να στηρίζουμε τον αδύνατο και τον κατατρεγμένο, αλλά η ζημιά γίνεται με λογικούς συνειρμούς, καθώς στηρίζοντας δίνουμε την πεποίθηση στον καθένα, πως έχει δικαιώματα, που πρέπει να του τα αναγνωρίσουμε και να του τα ικανοποιήσουμε. Και βέβαια υπάρχουν αυτά τα δικαιώματα, που πρέπει να τα αναγνωρίζουμε και να τα ικανοποιούμε. Τότε θα μου πείτε, πού είναι το λάθος;

            Το λάθος φίλοι μου βρίσκεται στο γεγονός, πως όλοι διεκδικούμε τα δικαιώματά μας, ενώ θα έπρεπε να αναγνωρίζουμε και να προσπαθούμε να ικανοποιήσουμε τα δικαιώματα των άλλων. Με το να διεκδικείς, κάνεις την κοινωνία ζούγκλα, δηλαδή χώρο επιβίωσης, όπου ο θάνατός σου είναι η ζωή μου. Με το να προσφέρεις κάνεις την κοινωνία μια μεγάλη παρέα, όπου όλοι μαζί κάνουμε τον κόσμο καλύτερο.

            Είχα διαβάσει πως στα χρόνια του Περικλή, τον πέμπτο αιώνα π.Χ., οι Αθηναίοι μαζεύονταν στην Εκκλησία του Δήμου, προκειμένου να συζητήσουν, πώς καλλιεργώντας τις αρετές, θα έκαναν τη ζωή τους καλύτερη. Εμένα μου ακούγεται εξωπραγματικό. Φυσικά τότε είχαν προσδιορίσει το τι ήταν αρετή και τι κακία. Σήμερα μάλλον μπερδέψαμε … τα σώβρακα με τις γραβάτες! Και φυσικά σε καμιά ημερησία διάταξη κανενός συλλογικού οργάνου, που συνεδριάζει, δεν υπάρχει ποτέ τέτοιο θέμα.

            Το αποτέλεσμα αυτής της εγωκεντρικής, εγωπαθούς, ατομοκεντρικής, ανθρωποκεντρικής, περιρρέουσας κοινωνικής φιλοσοφίας, με αυτό τον τρόπο που σκεφτόμαστε και διεκδικούμε δηλαδή, καταντήσαμε να φτιάξουμε τις διανθρώπινες σχέσεις μας σκατά, αφού χάσαμε τη συντροφικότητά μας στις επαφές μας με τους συγγενείς και φίλους του μεγάλου μικρού μας κόσμου, με αποτέλεσμα να είναι οι αντιπαραθέσεις μας συνεχώς παρούσες στις όποιες συνεργασίες μας και η ψυχική επαφή να παραμένει το ζητούμενο ακόμη και μέσα στα ζευγάρια, με τα γνωστά αποτελέσματα, που τα ζούμε καθημερινά.

            Έτσι πάψαμε πλέον να βλέπουμε τα ζευγάρια «κοντά στο τζάκι, αγκαλιά στην πολυθρόνα, να έχουν άνοιξη τις νύχτες του χειμώνα», γιατί τους λείπει η συντροφικότητα, αυτή η τρυφερή ψυχική επαφή, όπου ο ένας προσπαθεί να ζεστάνει πρώτα την καρδιά και μετά την αγκαλιά του άλλου. Την ηδονή όμως τη διεκδικούμε. Την ικανοποίηση της εγωπάθειάς μας τη θέλουμε. Την ιδιοκτησιακή μας τάση έναντι του άλλου φροντίζουμε να τη συδαυλίζουμε.

            Ο άνθρωπος πέρα από γαστέρα και υπογάστριο είναι και πνεύμα, που διακρίνεται γιατί έχει λογική, θέληση και συναίσθημα. Έτσι έχουμε καθήκον απέναντι σ’ ένα υγιή εαυτό μας πρώτα να λειτουργούμε λογικά. Έπειτα, κρίνοντας με τη λογική πράγματα και καταστάσεις, να κατευθύνουμε τη θέλησή μας στις σωστές επιλογές. Τέλος να τρέφουμε το συναίσθημά μας με τις κατάλληλες τροφές, όπως είναι η αγάπη, η χαρά και η ειρήνη. Τότε γεννιέται η συντροφικότητα, καθώς ο άνθρωπος κατά μεν τον Αριστοτέλη είναι πολιτικόν ζώον, κατά δε τη χριστιανική μας πίστη ζώον θεούμενον. Και σαν πολιτικό ζώο ο άνθρωπος έχει ανάγκη τη συντροφικότητα, αλλά και σαν θεούμενο, καθώς η θέωση  του ανθρώπου περνάει μέσα από την προσφορά προς το συνάνθρωπο, με τη συντροφικότητα σαν αγαπητική σχέση πλέον μεταξύ των ανθρώπων.

            Παλιά θυμάμαι πως είχαμε μια ζωντανή συνείδηση, που είχε βάλλει αρχές και κανόνες στη ζωή μας, είχε προσδιορίσει τις αξίες, που θα έπρεπε να υπηρετούμε και είχε αξιοποιήσει αυτή τη μοναδικότητα της φυλής μας, το ελληνικό φιλότιμο, με αποτέλεσμα η κοινωνία να ζει σαν μια χαρούμενη οικογένεια, ανεξάρτητα από τις οικονομικές δυσκολίες που πάντα υπήρχαν. Ακούγονταν κιθάρες στους δρόμους, καντάδες έξω από τα παράθυρα των κοριτσιών, που ήρθε ο καιρός ν’ ανοίξουν τα φτερά τους και γέλια στα γλέντια της νεολαίας.

            Μετά ήρθαν οι πολυκατοικίες της αντιπαροχής, τα τρανζίστορς και η τηλεόραση, αλλά και το «ανήκομεν εις την Δύσιν», όπου όλα έγιναν πλαστικό και κονσέρβα. Η συνείδηση άρχισε να υποχωρεί, οι διαμορφωτές της κοινής  γνώμης πλάσαραν σαν κυρίαρχο τρόπο ζωής το σεξ και φρόντισαν και για την απομυθοποίηση του έρωτα, μεταφέροντας το κέντρο βάρους από το συναίσθημα στην επαφή βλενογόνων. Τώρα «χέσε μέσα Αποστόλη, που θα πάρουμε την Πόλη».

            Όπως αντιλαμβάνεστε φίλοι μου έτσι κι αλλιώς, όταν ο άνθρωπος αποβάλει τη συντροφικότητα από τη ζωή του, σαν θυσιαστική προσφορά τρυφερότητας και άδολης αγάπης στον πλησίον, τότε αυτό που του μένει είναι το «ζώον»!